Consent besluitvorming met je team

Heb je een prachtig gesprek, probeert er ineens iemand een touw aan vast te knopen! – Loesje

“Vind ik dit een goed idee? Tja, ik ben er niet op tegen, maar zijn ideeën pakten in het verleden niet altijd goed uit…” of “Leuk idee, maar ik heb een ander idee!”. Vaak zijn dit redenen om je mening te uiten. Dit stevig te onderbouwen en daardoor misschien wel het originele idee af te ketsen. Terwijl dit helemaal niet je bedoeling is! Hoe zorg je voor krachtige besluitvorming met je team? Waarbij ieders mening even zwaar telt, goede ideeën de ruimte krijgen en er commitment is van alle teamleden?

Een beslissing hoeft niet perse gemaakt te worden door degene die het beste kan onderbouwen, de hoogste functie heeft of het hardst kan schreeuwen. Een methode die elke persoon in het team een stem geeft en gelijkwaardigheid en progressie voorop stelt, is consent besluitvorming. Besluitvorming op basis van consent is één van de basisprincipes en een uitgewerkt patroon van Sociocracy 3.0, een toolbox bestaande uit patronen voor snelle en gelijkwaardige samenwerking.

Consent en consensus. Wat is het verschil?

Consensus is een beslissing op basis van unanimiteit. Het besluit wordt pas genomen als alle deelnemers “voor” zijn. Door unanimiteit wordt macht van de meerderheid voorkomen, en heeft de minderheid evenveel belang. Iedereen is het met elkaar eens; dit klinkt natuurlijk heel mooi. Maar de kans dat een voorstel doorgaat is daardoor erg klein. Of het gaat wel door, maar in een andere vorm dan eigenlijk de intentie was omdat we ieders mening mee willen nemen. Is het wel nodig dat iedereen “volledig voor” is? Kiezen we niet vaak een oplossing die dusdanig is afgezwakt zodat  iedereen akkoord gaat, maar niemand er echt blij mee is?

Consent vs consensus

Bij consent gaat het er niet om dat iedereen het eens is met de oplossing, maar gaan we op zoek naar redenen om iets niet te doen. Bij de consent besluitvorming betrek je de mensen die geraakt worden door het onderwerp en een eventuele uitkomst. Zij moeten invloed kunnen hebben op het besluit. Op basis van rondes bekijk eerst of er een gezamenlijke beeld van het vraagstuk en de voorgestelde oplossing bestaat. Vervolgens vraagt de facilitator een korte reactie op het voorstel op basis van gevoel. Ook hier werk je in rondes. Zo blijf je uit de discussie en zorg je ervoor dat alle nodig wijsheid in de groep komt. Pas dan nodig je uit tot het uiten van bezwaren ten opzichte van het voorstel. Deze bezwaren gebruik je als verrijking voor het voorstel. Zodra er alle bezwaren zijn weggenomen, is er consent van de groep. We maken onderscheid tussen bezwaren en zorgen. Bezwaren moet je oplossen omdat zo schade (ook van een suboptimale oplossing) voorkomen wordt. Zorgen mogen er zijn, maar remmen de besluitvorming niet. De zorgen zijn vaak vermoedens, of gevoelens waarop je nu niet kunt handelen omdat je niet weet of dit ook daadwerkelijk gaat gebeuren. Ze worden daarom meegenomen in de volgende stappen van de uitvoering. Het zijn voor nu geen redenen om het proces op te houden, maar dienen later voor evaluatie.

Hulpmiddel: Drie handgebaren

Wanneer een nieuwe groep start met consent besluitvorming maken we gebruik van handgebaren. Iedereen steekt een gebalde vuist in de lucht. Er wordt tot 3 geteld en bij 3 geef je aan wat je denkt van het voorstel: 

  • Thumbs up! oftewel duim naar boven betekent in dit geval niet dat je het uitstekend vindt, maar ‘Ik kan uitvoering geven aan dit voorstel’. Ik zie geen risico’s en heb niets toe te voegen om het voorstel te verrijken.
  • Ken je het handgebaar van een twijfel? Hand open, palm naar beneden is en een beetje wiebelen betekent ‘ik heb zorgen over het voorstel, maar geen bezwaar’ 
  • Het bezwaar is hetgeen we echt naar op zoek zijn. Het is niet de duim omlaag, zoals de vroegere keizers bepaalden over het levenslot – in dit geval van een voorstel -, maar een open hand met de palm omhoog is, betekent ‘ik heb bezwaar om verder te gaan met dit voorstel’. De open hand is het gebaar voor een gift (of een aanbod): je hebt kennis die het voorstel kan verrijken. Door je bezwaar te uiten kun je de groep behoeden voor onvoorziene risico’s, of het voorstel verrijken met jouw kennis of inzichten.
handgebaren consent besluitvorming

Het gebruiken van handgebaren klinkt misschien gek en voelt ook zeker in het begin onwennig. Toch is het, zeker bij het starten met consent besluitvorming, heel effectief. Zo zie je in één oogopslag of er mogelijke bezwaren of zorgen zijn. Het dwingt je bovendien om je stem te laten gelden. Je stemt niet wat de rest ook al stemde, maar op basis van je eigen inzicht en de waarde die jij kunt toevoegen. Nog een belangrijk voordeel: door fysiek uiting te geven aan het instemmen, creëer je psychisch extra motivatie voor het besluit!

Verrijking van het voorstel

Iemand heeft een mogelijk bezwaar, wat nu? Vraag als facilitator of de anderen het argument snappen en vervolgens of iemand denkt dat het argument niet geldig is. Herkent de groep het bezwaar? Dan is hij nu van de groep! Geef diegene het bezwaar identificeerde de kans om een voorstel voor verbetering aan te dragen. Wanneer deze dit niet kan geven ga je samen met de groep op zoek naar een oplossing voor het wegnemen van het bezwaar. Dit is dus de verantwoordelijkheid van de hele groep, niet van één iemand: de kracht van consent besluitvorming.

Door aan de hand van de snelle rondes in te zoomen op de bezwaren van de groep, verrijk je samen het idee voorstel. Het voorkomt het bekende gedrag van verzanden in voorbeelden of discussies. Als iemand een zorg of een bezwaar heeft wordt deze vanzelf kenbaar, besproken en geprobeerd weg te nemen door een toevoeging. Toch kan het zijn dat er een patstelling ontstaat: twee of meer personen hebben precies tegenovergestelde standpunten. Probeer dan op zoek te gaan naar de én-én oplossing die recht doet aan beide beweegredenen.

Niemand is slim genoeg om 100% ongelijk te hebben

Dat kan eenvoudig door deze personen te vragen om in een minuut samen een oplossing te bedenken. Vaak is dit al voldoende om tot een aanpassing te komen die recht doet aan het gevoel of de inhoud die beide vertegenwoordigen. Vervolgens zoekt de groep opnieuw naar bezwaren totdat deze er niet meer zijn.

Een gedragen besluit

Als alle bezwaren zijn weggenomen? Dan hebben we consent van de groep! De zorgen die nog aanwezig zijn, neem je mee in het uitwerken van een voorstel. Je kunt deze goed gebruiken als criteria om de effectiviteit van het besluit te evalueren. De groep heeft een gedragen besluit kunnen nemen, waarin bezwaren en zorgen meegenomen zijn. Ieders stem is gehoord en we kunnen het uitvoeren!

Klagen bij de koffie

Dit lezende denk je misschien ‘wat omslachtig’ of ‘dat zal wel veel tijd kosten’. De truc: door alle bezwaren vooraf te kennen, voorkom je de gesprekken bij het koffiezetapparaat die de uitkomst in twijfel trekken. Tel die maar eens bij elkaar op en bedenk wat dat doet met de flow in jouw organisatie. 

Benieuwd hoe dit in de praktijk werkt? Kom het eens ervaren bij een van onze meetups of schrijf je in voor onze driedaagse training en leer nog veel meer patronen voor effectieve samenwerking!

Nieuwsgierig?

Je kunt het natuurlijk direct zelf uitproberen! Nog effectiever: doe een korte training met je team en zet een mega stap in gedragen besluitvorming.

Meer sterke verhalen

Kaarten potje vergaderen

Potje Vergaderen voor effectief vergaderen

Omdat het soms handig is om een aantal hulpmiddelen te hebben tijdens online vergaderen maakten wij een setje vergaderkaarten. Leuk om te krijgen, nog leuker om te geven! Hier de uitleg van deze kaarten.
Five disfunctions Sociocratie 3.0

13 tips voor effectieve teamsamenwerking

Het boek 'Five dysfunctions of a Team' legt op eenvoudige wijze iets heel complex uit: welke elementen zorgen voor effectieve teamsamenwerking? Vanuit Sociocratie 3.0 zijn er praktische tools om hieraan te werken.

Het verhaal van de geweldige Agile Coach, met de uitgebreide Toolbox.

Sociocratie 3.0 voor de agile coach. Welke tools uit Sociocratie 3.0 zijn waardevol voor de agile coach? Een beschrijving aan de hand van een verhaal dat we deelden in de Meetup van 3 februari.
Uwoon in consent

Consent Besluitvorming bij Uwoon

Woningcorporatie Uwoon is toe aan een nieuw kantoor. Hoe besluit je welk ontwerp het gaat worden? En hoe zorg je ervoor dat alle collega's zich betrokken voelen bij dit besluit? Je wilt namelijk niet al dat geklaag in de wandelgangen later, ook al zijn je nieuwe wandelgangen nog zo mooi! En dus faciliteerden we het besluit middels consent.
Meetup GBA f2

GBA – Brandweer zonder hiërarchie

Dat je ook een brandweerorganisatie kunt bouwen zonder een strenge hierarchie en machtsstructuur laat de Gezamenlijke Brandweer Amsterdam zien.
rolselectie Sociocratie 3.0 voor teams

Rolselectie met 35 mensen: Vet (spannend)!

Rolselectie uit Sociocratie 3.0 toegepast voor het selecteren van de juiste mensen in de juiste rol. Een praktijkverhaal over het patroon rolselectie bij Over Morgen.
Anne Nynke Jansma

Hoe is het nu met…. Anne Nynke?

Anne Nynke heeft meegedaan aan de driedaagse en werkt als zelfstandig adviseur op het gebied van allerlei innovatieve werkwijzen. Wij hebben haar gevraagd hoe het haar vergaat een tijdje na de deelname.

Hoe is het nu met… Jan Hendriks?

Hoe gaat het nu met Jan Hendriks, na zijn deelname aan onze driedaagse training? Jan Hendriks, aimabele man van achter in de vijftig. Heeft veel ervaring in HR, het bouwen van organisaties en mega veel titels die hij achter zijn naam kan zetten (en dat ook doet). Kortom, iemand die kennis absorbeert en dit momenteel inzet voor ouderenzorg organisatie Marga Klompé in het oosten van ons land.
Training sociocratie 3.0

Sociocratie 3.0 in de zorg

Wij hebben een blog geschreven genaamd Sociocratie 3.0 voor dummies. Daarin leggen wij uit op welke principes deze aanpak is gebaseerd en hoe het in te zetten is.
deep lissening Artful

Tranen van het L…uisteren!

Tranen van het L... Ja, normaal staat hier bij ons Lachen! Maar niet altijd. Soms komt de emotie ineens boven. Zo ook tijdens het Luisteren naar een deelnemer tijdens de training. Een mooi voorbeeld van Artful participation in de praktijk.